รายละเอียดการศึกษาด้าน SIA

วิธีการศึกษาผลกระทบทางสังคม

งานศึกษาผลกระทบด้านสังคม (Social Impact Assessment: SIA) สำหรับโครงการระบบเครือข่ายน้ำในพื้นที่โครงการนั้น จะดำเนินการศึกษาและประเมินผลกระทบด้านสังคม โดยการมีส่วนร่วมของประชาชน ตลอดจนการกำหนดมาตรการและแผนแก้ไขผลกระทบทางสังคม ประเมินผลกระทบตามระยะการพัฒนาครอบคลุมทุกประเด็นที่เกี่ยวข้อง โดยใช้แนวทางการประเมินผลกระทบทางสังคม ตามคู่มือระบบการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมของประเทศไทย ฉบับเดือนเมษายน 2553 ที่จัดทำโดยสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ขั้นตอนและกระบวนการทำการประเมินผลกระทบด้านสังคม มีรายละเอียดดังนี้

ขั้นตอนในการศึกษาผลกระทบทางสังคม

ภารกิจในการประเมินผลกระทบทางสังคมของโครงการ (SIA) อาศัยกิจกรรม/เทคนิคการมีส่วนร่วมของประชาชนในพื้นที่ตามขั้นตอนดังนี้

1) การรวบรวมข้อมูลรายละเอียดโครงการและข้อมูลพื้นฐานของชุมชน เพื่อนำมาใช้ในการวางแผนการศึกษาผลกระทบด้านสังคม ซึ่งข้อมูลที่จำเป็นประกอบด้วย

1. จำนวนชุมชน ที่ตั้งชุมชน ขอบเขตของชุมชน
2. ข้อมูลประชากร
3. สภาพทางด้านเศรษฐกิจ สังคม และการใช้ที่ดิน
4. สภาพปัญหาทางด้านสังคมของชุมชน
5. ความต้องการและแผนการพัฒนาชุมชนท้องถิ่นในด้านต่างๆ
6. ยุทธศาสตร์การพัฒนาท้องถิ่นตามบทบาทภารกิจขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

2) การประเมินสภาพแวดล้อมชุมชนแบบมีส่วนร่วม (Participatory Rural Appraisal: PRA) มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อการบูรณาการผู้ศึกษาทางด้านผลกระทบด้านสังคมให้รู้จัก และเรียนรู้สภาพแวดล้อมของชุมชนในด้านต่างๆ รวมทั้งพบปะพูดคุยกับผู้ให้ข้อมูลหลักในชุมชน (Key Informants) อันเป็นการตรวจสอบความอ่อนไหว (Sensitive Area) ของพื้นที่ศึกษา ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อการนำข้อมูลมาใช้ในกระบวนการวางแผนการดำเนินงานศึกษาของโครงการในประเด็นต่างๆ

3) จำแนกผู้มีส่วนได้เสียในพื้นที่ (Stakeholder Analysis) การจำแนกผู้มีส่วนได้เสียที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาโครงการ แบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ

1. ผู้มีส่วนได้เสียหลัก (Primary Stakeholder) ซึ่งเป็นกลุ่มที่ได้รับผลกระทบโดยตรง ทั้งผลกระทบเชิงบวกและลบ ในที่นี้หมายถึง ชุมชนหรือราษฎรที่ต้องได้รับผลอันเนื่องจากการพัฒนาโครงการ
2. ผู้มีส่วนได้เสียรอง (Secondary Stakeholder) ซึ่งเป็นกลุ่มที่ได้รับผลกระทบโดยอ้อมจากโครงการทั้งกลุ่มภาคประชาสังคม ส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง หรือองค์กรต่างๆ ที่อยู่โดยรอบพื้นที่โครงการ

อย่างไรก็ตาม หากจำแนกกลุ่มทั้งหมดของผู้ที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาโครงการ ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีอิทธิพลต่อการยอมรับโครงการ สามารถจำแนกได้ 5 กลุ่ม ดังนี้

• ผู้นำชุมชนและองค์ปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่
• ราษฎร/ชุมชน รวมถึงกลุ่มชุมชนท้องถิ่นในพื้นที่
• ส่วนราชการในระดับอำเภอและจังหวัด
• ภาคเอกชน องค์กรสาธารณกุศล
• สื่อสารมวลชนแขนงต่างๆ

4) การประเมินความต้องการของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (Need Assessment) การประเมินความต้องการและความจำเป็นของชุมชน ที่มีต่อการพัฒนารูปแบบการศึกษาของโครงการ ความต้องการในการเข้ามามีส่วนร่วมกับโครงการ แนวทางการสื่อสารข้อมูลของโครงการให้กับชุมชนได้รับทราบ เป็นต้น

5) การใช้เครื่องมือสำหรับการศึกษาผลกระทบด้านสังคมและการมีส่วนร่วม ซึ่งมีอยู่หลายลักษณะขึ้นอยู่กับความเหมาะสมของการศึกษาในแต่ละด้าน ได้แก่

1. การศึกษาด้วยแบบสอบถาม (Questionnaires)
2. การสัมภาษณ์เจาะลึก (In-depth Interviews)
3. การสนทนากลุ่ม (Focus Group Discussion)
4. การสร้างเครือข่ายนักวิจัยในท้องถิ่น (Local Researcher Network)

6) กระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชน ผ่านกระบวนการรับฟังความคิดเห็นโดยการจัดประชุม/สัมมนา หรือการประชุมกลุ่มย่อยในพื้นที่


ร่างรายงานฉบับสุดท้าย งานศึกษาประเมินผลกระทบด้านสังคม (Social Impact Assessment : SIA)

ห้วยน้ำโสม ห้วยน้ำโมง ห้วยน้ำสวย ห้วยหลวง ลำพะเนียง เหนือเขื่อนอุบลรัตน์ น้ำเชิญ – น้ำพรม ท้ายเขื่อนอุบลรัตน์ ฝั่งซ้าย ท้ายเขื่อนอุบลรัตน์ ฝั่งขวา

ลำปาวตอนบน ห้วยสายบาตร ลำปาวฝั่งขวา ลำปาวฝั่งซ้าย น้ำสงครามตอนบน น้ำสงครามตอนกลาง น้ำสงครามตอนล่าง น้ำยาม น้ำอูน ริมแม่น้ำโขง